Trang ChủQuảng Trị- Khúc ruột miền Trung đầy nắng và gió, là cầu nối giữa hai miền Bắc – Nam, cửa ngõ quan trọng sang Lào và các nước Đông Dương, đầu mối kết nối chiến lược giữa biển Đông và lục địa; nơi chứng kiến nhiều biến cố thăng trầm trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Quảng Trị còn được gọi là “vùng đất thiêng”, bởi trên mảnh đất này đã in đậm những trang sử hào hùng, bi tráng và sự hy sinh to lớn của dân tộc. Với chân lý “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, mỗi tấc đất nơi đây, đều ghi dấu lòng yêu nước, tinh thần bất khuất, ý chí quật cường, khát vọng hòa bình, thống nhất của dân tộc Việt Nam và những mất mát thương đau, hy sinh anh dũng trong cuộc đấu tranh sinh tử với kẻ thù. Với những Cựu chiến binh – những người đã từng chiến đấu trên các chiến trường Quảng Trị không chỉ là địa danh về địa lý, không chỉ là ký ức chiến tranh, mà là mái nhà chung, nơi gửi gắm máu xương của đồng đội và là nơi khắc sâu những dấu ấn về những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ trên trận tuyến đánh quân thù.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Quảng Trị là tuyến đầu trên chiến trường chống Mỹ cũng là tuyến đầu của miền Bắc và là hậu phương trực tiếp chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến lớn miền Nam. Với khẩu hiệu “Xe chưa qua nhà không tiếc, đường chưa thông không tiếc máu xương”; “Mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi xóm làng là một pháo đài bất khả xâm phạm”; “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”; quân và dân Quảng Trị đã hiên ngang, vững vàng trong thế trận chiến tranh nhân dân, cùng quân và dân cả nước chống lại kẻ thù xâm lược.
Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất năm 1975, Quảng Trị bước vào thời kỳ hàn gắn vết thương, khôi phục và xây dựng lại từ đống tro tàn đổ nát của chiến tranh. Chiến trường năm xưa, một thời khốc liệt máu và hoa hòa quyện, giờ đây trở thành những “địa chỉ đỏ”, giá trị tinh thần vô giá; những địa danh như Đường 20 quyết thắng, phà Long Đại, sông Bến Hải, cầu Hiền Lương, Thành cổ Quảng Trị, nghĩa trang Đường 9, nghĩa trang Trường Sơn… đã đi vào lịch sử dân tộc, như những bản hùng ca bất tử. Vào những tháng tri ân, dịp lễ, Tết, Quảng Trị- Vùng đất thiêng đón những du khách trong và ngoài nước đến đây dâng nén hương thơm tưởng nhớ anh linh của các anh hùng liệt sỹ đã ngã xuống trên mãnh đất này. Hằng năm, hàng triệu lượt người đến với nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn, nghĩa trang Đường 9, Thành cổ Quảng Trị, Bến thả hoa Thạch Hãn, Đường 20 quyết thắng, phà Long Đại…Lễ hội “Vì hòa bình” cùng với các hoạt động đã chuyển tải thông điệp về hòa bình của nhân dân Quảng Trị trong dòng chảy khát vọng của dân tộc Việt Nam và các dân tộc yêu chuộng hòa bình trên thế giới.
Trong dòng chảy ấy, nhiều Cựu chiến binh là những người từng trực tiếp chiến đấu, từng đổ máu và mồ hôi trên chính mảnh đất Quảng Trị chính là “cầu nối sống” giữa quá khứ và hiện tại. Việc chia sẻ ký ức, kể lại câu chuyện chiến đấu, giới thiệu những giá trị lịch sử cho thế hệ trẻ chính là sự đóng góp quý giá nhất. Trong những năm qua, các cấp Hội đã phối hợp tổ chức nhiều buổi nói chuyện truyền thống tại các điểm di tích. Nhiều Cựu chiến binh trực tiếp làm hướng dẫn viên, thuyết minh viên tình nguyện tại các khu di tích. Đồng hành cùng chính quyền và các tổ chức trong các hoạt động tri ân, tôn tạo, bảo vệ di tích; chủ động phối hợp vận động cán bộ, hội viên và Nhân dân giữ gìn vệ sinh, cảnh quan tại các điểm di tích ở địa phương. Hằng năm hỗ trợ chăm sóc hương khói các nghĩa trang liệt sỹ, mỗi nghĩa trang 12 triệu đồng; hàng chục ngàn Cựu chiến binh tham gia các đợt tổng dọn vệ sinh ở các nghĩa trang, chỉnh trang đường vào di tích, trồng cây xanh, làm mô hình “di tích sáng – xanh – sạch – đẹp”; tham gia thắp nến tri ân, thả hoa đăng… Phối hợp với Đoàn thanh niên tổ chức kể chuyện chiến trường, giáo dục truyền thống, tinh thần yêu nước, khát vọng hòa bình, trách nhiệm của thế hệ trẻ; tổ chức hành trình về nguồn, trại hè truyền thống; tổ chức hội thi tìm hiểu lịch sử, tọa đàm “Ký ức chiến trường”, “Quảng Trị – bản hùng ca bất tử”. Tham gia biên soạn tài liệu lịch sử địa phương, hồi ký chiến đấu…
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc phát huy giá trị các di tích lịch sử không chỉ là trách nhiệm đối với quá khứ, mà còn là động lực để đưa Quảng Trị trở thành “biểu tượng hòa bình của thế giới”. Chính vì vậy, cần có những giải pháp thiết thực, khả thi để phát huy tối đa giá trị di tích lịch sử; trong đó cần tập trung vào một số nội dung, giải pháp sau:
Thứ nhất, với hệ thống di tích và không gian sau khi sáp nhập tỉnh, cần có Đề án tổng thể “Xây dựng Quảng Trị – Biểu tượng hòa bình của thế giới”, gắn bảo tồn di tích với phát triển kinh tế – xã hội. Tiếp tục đầu tư hạ tầng du lịch, tôn tạo di tích trọng điểm. Khuyến khích mô hình du lịch cộng đồng, tạo sinh kế cho người dân địa phương trong các hoạt động dịch vụ tại di tích. Mời gọi các tổ chức quốc tế, các địa phương có lịch sử chiến tranh đến giao lưu, hợp tác. Đẩy mạnh truyền thông đa ngôn ngữ để lan tỏa hình ảnh Quảng Trị ra thế giới.
Thứ hai, tăng cường công tác bảo tồn gắn với ứng dụng công nghệ số. Số hóa toàn bộ tài liệu, hiện vật, bản đồ chiến sự, hồi ức nhân chứng để hình thành kho dữ liệu lịch sử mở. Ứng dụng thuyết minh tự động, thực tế ảo tại các di tích nhằm nâng cao trải nghiệm, đặc biệt cho khách quốc tế. Xây dựng bản đồ số du lịch hòa bình tỉnh Quảng Trị.
Thứ ba, xây dựng thương hiệu “Quảng Trị – Biểu tượng hòa bình”. Tổ chức thường niên các sự kiện mang tầm quốc tế, như: Lễ hội Hòa bình, Hành trình vì hòa bình, Giao lưu nghệ thuật quốc tế…Tạo biểu trưng nhận diện thống nhất cho các điểm di tích và các sản phẩm truyền thông. Mời gọi các tổ chức quốc tế tham gia tài trợ, đồng hành trong các hoạt động hòa bình, nhân đạo.
Thứ tư, đa dạng hóa sản phẩm du lịch lịch sử – hòa bình. Phát triển các tour chuyên đề, như “Ký ức 81 ngày đêm”, “Đêm Thành Cổ”, “Dấu ấn đôi bờ Hiền Lương”, “Con đường thống nhất”. Kết hợp mô hình du lịch trải nghiệm: tái hiện nghi thức tri ân, gặp gỡ nhân chứng, hành trình cùng Cựu chiến binh. Khuyến khích doanh nghiệp phát triển sản phẩm lưu niệm mang giá trị giáo dục lịch sử.
Thứ năm, tăng cường giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Mỗi năm xây dựng chủ đề giáo dục truyền thống gắn với từng di tích cụ thể. Đưa học sinh, sinh viên đến trải nghiệm thực tế, tham gia các chương trình “Hướng về cội nguồn”. Xây dựng mô hình “Mỗi đoàn viên, hội viên trở thành một tuyên truyền viên di tích lịch sử”.
Thứ sáu, huy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và cộng đồng. Các tổ chức chính trị – xã hội, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư cùng tham gia chăm sóc, giữ gìn và quảng bá di tích. Tăng cường cơ chế phối hợp giữa Mặt trận, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ trong tuyên truyền và tổ chức sự kiện. Khuyến khích mô hình “Khu dân cư văn hóa gắn với bảo tồn di tích”.
Phát huy những kết quả đạt được gắn với các nội dung, giải pháp trên. Trong thời gian tới, Hội Cựu chiến binh tỉnh Quảng Trị tiếp tục nâng cao chất lượng tuyên truyền và giáo dục truyền thống. Phối hợp xây dựng bộ tư liệu chuẩn, ngắn gọn, dễ tiếp cận về các sự kiện lịch sử tại Quảng Trị. Tổ chức các chương trình gặp mặt nhân chứng – thế hệ trẻ tại di tích. Tiếp tục tham gia bảo vệ di tích. Phối hợp giám sát cộng đồng đối với các dự án tôn tạo. Huy động hội viên CCB tham gia hoạt động “Ngày Chủ nhật xanh” tại khu di tích. Tập hợp ký ức chiến tranh của hội viên dưới dạng tư liệu số lưu trữ lâu dài. Tham gia tổ chức lễ hội tri ân quốc tế, lễ thả hoa đăng dòng Thạch Hãn, tri ân các anh hùng liệt sỹ. Kết nối Cựu chiến binh trong và ngoài tỉnh để làm phong phú hoạt động tưởng niệm. Vận động cán bộ, hội viên tiếp tục phát huy bản chất “Bộ đội Cụ Hồ”, góp phần xây dựng môi trường văn hóa hòa bình, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, xứng đáng với sự cống hiến, hy sinh của đồng chí, đồng đội.
TRẦN NGỌC SÂM
Phó Chủ tịch MTTQVN tỉnh, Chủ tịch Hội CCB tỉnh